Atak paniki a lęk: kiedy najpierw lekarz i gdzie szukać wsparcia

Jeśli właśnie masz nowy, silny ból w klatce piersiowej, znaczną duszność albo tracisz przytomność, potrzebujesz oceny medycznej. W nagłym zagrożeniu zdrowia dzwoń pod 112 lub 999. Podobieństwo objawów do opisu paniki nie pozwala samodzielnie wykluczyć innych przyczyn.

Ten tekst jest dla osoby, która chce zrozumieć swoje doświadczenie i zaplanować pomoc. Nie służy do rozpoznawania przyczyny objawów w trakcie napadu.

Lęk, napad paniki i zaburzenie paniczne to różne pojęcia

Lęk może narastać przed sytuacją, którą oceniasz jako trudną, albo utrzymywać się w tle dnia. Napad paniki to nagły epizod intensywnego lęku z objawami psychicznymi i cielesnymi. Może pojawić się kołatanie serca, drżenie, duszność, zawroty głowy czy poczucie utraty kontroli.

Sam napad nie rozstrzyga diagnozy. Może wystąpić w różnych okolicznościach, a podobne objawy mogą mieć inne przyczyny. Zaburzenie paniczne rozpoznaje się na podstawie szerszego obrazu, a nie dopasowania kilku punktów z internetowej listy. Takie rozróżnienie opisuje NHS w materiale o zaburzeniu panicznym.

Dlaczego po napadzie trudno wrócić do zwykłego dnia

Nawet kiedy wiesz już, że poprzedni epizod był napadem paniki, możesz zacząć wypatrywać jego powrotu. Sprawdzasz puls, siadasz blisko wyjścia, rezygnujesz z podróży. Chwilowa ulga po wycofaniu się bywa zrozumiała, ale z czasem życie może stawać się coraz bardziej podporządkowane unikaniu.

Możesz dokładnie opisać ten wzorzec i nadal mieć trudność, żeby zareagować inaczej. To powód, by poszukać pomocy, nie dowód, że za mało się starasz. Rozumienie własnej reakcji i uczenie się działania w trudnej sytuacji mogą być częściami tego samego procesu.

Co przygotować przed konsultacją

Pomocne będzie krótkie opisanie pierwszego epizodu, częstotliwości napadów oraz tego, co zmieniło się w Twoim funkcjonowaniu. Powiedz o lekach, substancjach, stanie zdrowia i dotychczasowych badaniach. Nie trzeba przygotowywać doskonałej historii ani wiedzieć, jaka diagnoza pasuje.

Lekarz lub specjalista zdrowia psychicznego dobierze dalszą ocenę do sytuacji. Nie każda osoba potrzebuje tego samego zestawu badań. Jeżeli objawy się zmieniły, sam fakt wcześniejszego rozpoznania paniki nie oznacza, że nowe dolegliwości można zignorować.

Jakie leczenie ma oparcie w wytycznych

Wytyczne NICE CG113 opisują pomoc psychologiczną, samopomoc oraz leczenie farmakologiczne zależnie od nasilenia i potrzeb. Wśród metod psychologicznych wskazują CBT. Nie sprowadza się ona do przekonywania, żeby „myśleć pozytywnie”; pracuje również ze sposobem reagowania na odczucia i sytuacje.

Decyzje o lekach podejmuje lekarz. Nie odstawiaj ich po przeczytaniu historii o hipnozie ani dlatego, że po sesji poczułaś się lepiej. Informuj osoby prowadzące leczenie o dodatkowych formach wsparcia.

Gdzie w tym miejsce na hipnozę

Moja praca ma charakter rozwojowy i wspierający. Możemy rozważyć ją po omówieniu Twojego stanu i istniejącego planu pomocy, na przykład przy napięciu związanym z konkretną sytuacją. Nie traktuję konsultacji telefonicznej jako diagnozy zaburzenia panicznego.

Metaanaliza Valentine i współautorów dotyczyła hipnozy i lęku w różnych badaniach. Nie daje podstaw, by obiecać skuteczność w leczeniu wszystkich napadów paniki. To rozróżnienie jest ważniejsze niż atrakcyjny procent w reklamie.

Przed decyzją możesz przeczytać, czym hipnoterapia różni się od psychoterapii i jak przygotować się do sesji. Na stronie hipnoza a ataki paniki opisałam zakres oferowanego wsparcia.

Jeśli od pewnego czasu wybierasz całe życie tak, żeby nie dopuścić do kolejnego napadu, nie musisz rozwiązać tego samodzielnie przed pierwszą rozmową ze specjalistą. Wystarczy opisać, jak wygląda Twój dzień i co stało się w nim trudne.

Źródła

• NICE CG113: leczenie lęku uogólnionego i zaburzenia panicznego.
• NHS: zaburzenie paniczne.
• NHS: ból w klatce piersiowej.
• Valentine i wsp., 2019: metaanaliza hipnozy i lęku.

Usługi świadczone przez Magdalenę Gajdzińską mają charakter rozwojowy i edukacyjny. Nie są świadczeniem zdrowotnym i nie zastępują psychoterapii, opieki psychiatrycznej ani farmakoterapii.